Archive | October 2015

Jy wil ’n boek skryf, maar . . .

Inge Kindle Cover f47e8290-c806-45cf-ac43-6f9e7b6ad723[1]

Jy wil ’n boek skryf, maar waar en hoe begin jy? In hierdie gedeelte gaan ons by die begin begin. Heel voor.

  1. Jy moet eerstens weet in watter genre jy wil skryf. Daar word onderskeid gemaak in genrefiksie :
  • Misdaadfiksie
  • Fantasie
  • Wetenskapfiksie
  • Rillers
  •  Romantiese ontspanningsfiksie – romanse en liefdesromans verskil van mekaar
  • Historiese romans
  • Chick-lit
  • Christelike romans

Kinder-en jeugboeke

Poësie

Gaan lees meer hieroor in Die Afrikaanse Skryfgids –  saamgestel deur Riana Scheepers en Leti Kleyn.

  1. Skep ’n raamwerk vir jou storie met die volgende kolomme:

Hoofkarakter/s – hier skryf jy alles oor jou hoofkarakter neer.

Subkarakters – Doen dieselfde vir soos bo vir elke subkarakter en maak  seker dat jy weet watter rol hy/sy/hulle gaan speel in die storie. Hoe meer karakters hoe meer verwikkeld raak jou storie en hoe meer moet jy kophou.

Plek waar jou storie afspeel – Land, dorp, stad, ens.

Tyd as dit nodig is, bv. vir ’n historiese roman – jaar. Let op na jou seisoene.

Hoekom is ’n raamwerk nodig?

  • Jy leer jou karakters ken. Jy moet hulle soos die palm van jou hand ken, elkeen van hulle – waarvan hulle hou, wat hulle haat, wat hulle dryf, waar hulle vandaan kom, waar hulle woon en werk, hoe hulle grootgeword het, wie belangrik was in hul vroeër jare, wat hul beroep is, waarheen hulle mik, waaroor hulle droom, wat keer of weerhou hulle daarvan om hul droom te bereik, vir wie is hulle lief, hoe lyk hulle, wat haat hulle, wat irriteer hulle, ens.Jy kan nie met halfgebakte karakters ’n storie skep nie. Jy gaan in elkeen van hulle se kop inklim en hulle word terwyl jy skryf. Jy gaan dink, doen, sê, voel, ruik, sien, hoor en proe wat hulle dink, doen, sê, voel, ruik, sien, hoor en proe.
  • Dit skep vir jou ’n prentjie van die mense waaroor jou storie gaan
  • Dit sê vir jou teen watter agtergrond jou storie afspeel
  • Dit sê vir jou waar en wanneer jou storie afspeel
  • Dit skep die ruggraat van jou storie – jy moet weet waar wil jy met die storie heen
  • Dis ’n uiters belangrike verwysingsdokument – dit sal bv. keer dat jy jou hoofkarakter nie aan die begin van jou storie Piet Vermaak noem en later deur die storie Peet Veldskoen nie. Dit sal keer dat jy nie sê die storie speel in Braamfontein af maar later word dit Bloemfontein nie.
  1. Besluit hoe lank jou boek gaan wees – kyk op die internet na kort stories, romans, sagas, ens. Daar is klaarblyklik nie eenstemmigheid oor die hoeveelheid woorde nie. Tradisionele uitgewers soos Lapa Uitgewers vereis bv. 44000 woorde vir hul Romanza reeks en 70000 of meer woorde vir ’n roman, maar daar bestaan nie konsensus oor lengte nie. Jy kan dus jou boek so lank of so kort maak as wat jy wil omdat jy dit self gaan uitgee.
  2. Skryf. Jou woordeboek (HAT, Die Afrikaanse Woordelys en Spelreëls) is langs jou op jou tafel, want jy kan nie ’n storie skryf wat vol spel- en taalfoute is nie.
  • Waaroor gaan jou storie?
  • Oor wie gaan jou storie?
  • Wat gebeur hier?
  • Dis belangrik dat jy van die begin af let op die tegniese aspekte van jou dokument:
  • Skryf altyd op A4 grootte
  • Skryf in Times New Roman .12pt font
  • Skryf in dubbelspasiëring
  • Moenie jou dokument “format” nie.
  • Begin elke eerste paragraaf van ’n hoofstuk teen die kantlyn en  keep van daar af elke daaropvolgende paragraaf in tot aan die einde van die hoofstuk.
  • Gebruik die Ascii tabel vir kappies, deeltekens, koppeltekens, ens. Jy sal dit gratis van die internet kan aflaai. E-boeke vereis dit.
  • Jy kan regmaak soos wat jy skryf of jy kan dit los tot jy die stuk klaar geskryf het. Ek verkies om reg te maak soos wat ek skryf.
  • Maak tyd om te skryf, verkieslik dieselfde tyd elke dag.
  • Skryf elke dag ten minste 1000 woorde.
  • Kry vir jou ’n plek waar dit stil en rustig is en waar jy kan konsentreer.
  • Maak klaar waarmee jy begin het.
  • Lees

Lees en verstaan die genre waarin jy wil skryf. Daar is uitstekende boeke wat maklik verstaanbaar is. Ek beveel die volgende boeke aan vir romantiese ontspanningsfiksie:

Writing fiction for Dummies – Randy Ingermanson & Peter Economy

Writing a Romantic Novel – Donna Baker

Dis uiters belangrik dat jy boeke gaan lees oor hoe om te skryf.  Daar is baie uitstekende boeke oor hoe om te skryf. Ek beveel die volgende boeke aan:

Die Afrikaanse Skryfgids –  saamgestel deur Riana Scheepers en Leti Kleyn

How to structure your novel – K M Weiland

Write your novel from the middle – James Scot Bell

Besoek die webwerwe van bekende uitgewers soos Lapa, Human en Rousseau, NB Uitgewers, en vergewis jouself van hul vereistes. Al gaan jy jou boek self uitgee, is daar universeel aanvaarde reëls by die skryf van boeke.

Lees alles wat jy in die hande kan kry. Lees die boeke van skrywers wat skryf wat jy wil skryf.

  • Kyk wat skryf hulle.
  • Kyk hoe skryf hulle.
  • Kyk na hul taalgebruik – jy wil ’n kwaliteit produk op die rak sit, nie een wat in SMS taal geskryf is nie.
  • Kyk hoe lyk hul voorblaaie.
  • Kyk na die agterbladteks want jy gaan dit nodig kry vir jou eie boek.
  1. Besluit of jy die boek wil laat druk. Vind solank uit wat dit sal kos. Onthou dat jy jou boek self wil uitgee en dit sluit bemarking en verspreiding in. As jy die boek laat druk, sal jy dit self moet versprei. Is jy bereid om die ekstra tyd en geld aan bestellings en posgeld te spandeer? Volgende week: Jou manuskrip is nou klaar geskryf; maar hoe nou verder?
  2. Vra jouself die vraag: wat gaan met die harde boeke gebeur as jou boek nie verkoop nie?
Advertisements

‘n Storie vertrek

Pippas well canstockphoto4393745

Nou dat jy weg is

uit my hande

uit my gedagtes

uitgeskryf op ‘n skerm

laat ek jou gaan

om in iemand anders se kop

nes te maak vir ‘n ruk

En ek bly agter

met ’n groot stilte

waar jy voorheen was

Dan kom die volgende storie

stuk-stuk by my aan

en skrop nes

so begin die siklus

hom weer herhaal

en gee ek my gewillig

aan die nuwe verhaal

se genade oor

So, jy het ‘n boek geskryf . . .

canstockphoto7959079

So, jy het ‘n boek geskryf

Jy het dit na drie of meer uitgewers gestuur in die hoop dat hulle sou belangstel om dit uit te gee. In jou geestesoog het jy gesien hoe jou boek in sy pragtige omslag op die winkelrakke pryk. Jy het maande lank hoopvol gewag, die pos dopgehou.

Dis nou een jaar en etlike maande later. Al drie die uitgewers het jou manuskrip afgekeur en nou lê dit en stof vergaar iewers in ’n laai. Jy verstaan nie hoekom nie – jou ma het gesê dis pragtig, jou vrou/man dink jy’s ’n ster, jou boeties en sussies spog oor hul skrywer broer/suster. Maar jy is moedeloos en dink aan opgee, want as jy goed geskryf het, sou hulle mos jou storie aanvaar het vir publikasie, dan nie? Jy gaan nooit jou boek in jou hande hou of in die e-boekwinkels sien nie. Sug.

Verkeerd.

  • Jy kan deesdae ‘n boek skryf, laat proeflees/beta-lees/redigeer en self uitgee.
  • Jy kan dit so vining of so tydsaam doen as wat jy wil en jy wag vir niemand nie.
  • Die tegnologie het self-publikasie moontik gemaak en vandag kan enige skrywer ’n boek skryf, dit self uitgee, en dit by ’n boekwinkel soos Amazon.com verkoop.
  • Dit is selfs moontlik om jou boeke by al die Suid-Afrikaanse boekwinkels te plaas.
  • Dis ’n nuwe manier van boeke skryf en verkoop en het die buitelandse markte op hol.
  • Skrywers wag nou nie meer vir toestemming om te skryf en hul stories te verkoop nie. Hulle doen dit self.

Hou die volgende in gedagte as jy onafhanklik wil skryf en self wil uitgee:

  • Baie tyd, toewyding, self-dissipline en vasbyt is nodig.
  • Wees gereed vir baie ure se sit voor die rekenaar om jou storie uit jou kop uit op die rekenaarskerm te kry.
  • Sukses kom nie oornag nie.
  • Maak seker jou verhaal is goed geskryf, met geloofwaardige karakters, ’n sterk storielyn, sterk dialoog en vloeiende narratief. Lees, lees, lees ander skrywers se boeke; leer van hulle.
  • Moenie die fout maak om te dink jy kan ’n leser flous met ’n minderwaardige produk nie. Jou boek moet blink soos die son voor hy winkel toe gaan.
  • Jy moet jou eie werk doen – hierdie manier van boeke skryf en uitgee is baie nuut in Suid-Afrika en skrywers moet die geleentheid aangryp om so vining moontlik soveel moontlik boeke te skryf en in die winkels te kry.
  • Jy sal jou eie bemarkingsveldtog moet loods tensy jy iemand wil huur om dit vir jou te doen.
  • Jy het ’n webwerf nodig en tensy jy geld beskikbaar het, gaan jy dit self moet ontwerp.
  • Jy moet jou eie boek in ’n e-boek omskep wat op alle tablette gelees kan word.
  • Jy moet besluit of jy harde kopieë van jou boek wil laat druk. Dis baie duur en die boek moet op een of ander manier versprei word. E-boeke kos niks om uit te gee nie.
  • Moenie dink jy gaan oornag ryk word nie. Lesers moet eers van jou weet voor hulle jou boeke koop en as jou boek van goeie gehalte is, sal hulle weer jou boeke koop en ook vir ander daarvan vertel.
  • Moenie ontmoedig raak nie. Die eerste probeerslag is nooit die beste nie, maar soos met alle dinge, moet jy eers kruip voor jy kan loop.
  • As jy nie ander boeke lees oor hoe om te skryf nie, sal jy nie weet hoe nie en gaan lesers nie jou boeke koop en lees nie.

Dit kan verseker gedoen word volgens een skrywer wat reeds elf boeke geskryf en self uitgegee het.

As jy egter voel jy wil eerder die tradisionele pad volg en jou naam in koerantopskrifte sien, dan is die groot uitgewers vir jou. Jy moet kennis neem dat uitgewers (bv. Lapa, NB Uitgewers, Human & Rousseau, ens.) honderde manuskripte moet keur. Hulle is besige mense met baie streng vereistes waaraan tot die letter voldoen moet word en as jy nie vooraf uitgevind het wat hul van jou wil hê nie, sal hulle jou manuskrip afkeur.