Tag Archive | groei

Laat die Liefde

Snail 10470891_841198432622509_2594558303180483519_n

Die vroeë oggend vind my stil en nadenkend oor die dinge wat ek geleer het uit al die gisters en die jare vooraf. Ek onthou die lang,  steil en kronkelende pad wat agter my lê; die soms uiters pynlike roete wat my gebring het tot by hierdie oomblik.

Ek moes rus wanneer die pad te moeilik en te steil was; wanneer ek met groot moeite en bewend van uitputting gewonder het of ek nie moet opgee en ʼn ander, makliker roete volg nie.

Dan het die Liefde my sag kom aanraak, en my op die hoogte laat staan om stil en verwonderd die lofwaardigheid van my doel te onthou. Liefde het my verskrikte hart aangeraak, dit stil gemaak, met dapperheid gevul, en my terug geneem na die pad wat ek moes stap.

Ek woon nou in die teenwoordigheid van die Liefde, en ek is dankbaar oor die treë wat my tot hier gebring het.

 

 

 

 

Drie dinge

Sarika 1979659_10203447633292312_2734216978133062774_n[1]

Hoe lyk agaat? Is dit groenblou met goudstrepies? Deurskynende blougroen en afhangend van hoe die lig val, verander die kleur – meer blou, dan meer groen. Pragtige oë. Haar pa se oë – haar oë. Nege-en-vyftig jaar oud, en vir die eerste keer kyk sy in haar eie oë. Kyk sy regtig. Opvallend die kleur. Sy sien die groenblou met goudstrepies en agter die kleur, die pyn en skugterheid van ʼn bokkie.

Hulle sê ʼn mens het drie dinge nodig om te kan leef: geloof, hoop en iets om voor te leef. Waarin of waaraan glo sy, wonder sy. Sy soek ver en wyd. God? Ja, tog. Die universele, alomteenwoordige; die tydlose en ewige: infinité. Was, is en sal altyd wees. Een persoon? Nee, dink sy; kan nie in een woord, een identiteit vasgevang word nie – in alles, om alles, oral.

Hoop? Hier staan sy lank stil. Wat is hoop? Dis nie ʼn vaste wete nie. Om te hoop is onsekerheid. Om iets te weet, is anders as om te hoop. Hoop is na buite gerig. Vaste wete is om te weet sonder twyfel – ʼn vaste onwrikbare wete sonder twyfel of dubbelsin. Verhoudinge word op hoop of vertroue in iets of iemand anders gebou. Sy voel sy staan hier op wankelrige grond. Hoop sy en vertrou sy nog ander mense? God? Is sy hooploos? Hopeloos?

Soms is sy byna waansinnig hooploos en wonder sy: is sy? Bestaan sy regtig? Of is dit net in haar kop dat sy bestaan? Dan roep sy sag die aandlug in en luister intens. Miskien is daar iemand daar buite wat haar hoor? Miskien ʼn antwoord? Die volronde silwer maan gooi dan net sy lig al witter oor haar uit al wag sy byna asemloos. Maar daar is geen antwoord nie, net die ritmiese pols van haar eie bloed, die klop van haar eie hart wat haar vertel dat sy bestaan. Is bestaan die polsing van die hart? Die klein klop-klop, klop-klop van die fetus? ʼn Fetus het die vooruitsig van lewe, maar lewe sy? Hoe bevestig sy haar eie bestaan? Haar lyf – dis die manifestasie van iets wat hul ʼn mens noem. Is dit die somtotaal van bestaan, wonder sy; hierdie lyf waarvan die buitelyne al skewer trek, en alles wat gister rond en ferm was, nou verlore iewers aan iets hang? Gister! Here! As gister bestaan het, en vandag – nou, hierdie oomblik, dan is daar seker ook ʼn môre? Wat is môre, as haar vandag net aaneengestringde dae in ʼn eindelose repetisie van alle vorige dae is – soos die son en die maan volg die een dag die ander na in perfekte nabootsing van die een die ander. Môre – wat is môre dan anders as vandag?

Miskien kom dit dan by die derde ding wat mens nodig het om te lewe – iets om voor te lewe, werk sy vorentoe uit. ʼn Doel, iets wat betekenis aan die lewe gee. ʼn Droom? Sal mens kan leef sonder ʼn droom? Want sy weet dat net ʼn droom haar uit hierdie doolhof van verwarring kan lei. Kan ʼn droom ʼn mens se bestaan bevestig, wonder sy. Is die feit dat mens jou ʼn droom kan verbeel, bewys dat mens bestaan? Kan mens nog droom op hierdie ouderdom? Of is dit ʼn hersenskim? Tydmors? ʼn Droom om nog weer iets te begin, iets te wees, menswaardigheid terug te kry, te reis, te werk en ʼn bydrae te lewer. Of is sy ʼn simpele ou vrou wat nie weet wanneer om op te hou nie? Moet sy nie maar net rustig hier wegkruip tot sy doodgaan nie? Of is sy reeds dood? Wat is die verskil tussen lewe en bestaan? Versigtig nou, maan sy haarself, want sy sal haarself gek maak met al hierdie vrae. Miskien moet sy die man in die maan vra, al antwoord hy haar nie. Kan sy dalk weer betekenis vind binne die niks van vandag en môre? Is sy so verblind deur haar eie introspeksie dat dinge by haar verbygaan sonder dat sy dit besef? Sy weet meteens dat sy opgehou het om die skoonheid binne-in haar, die groot Bron, op te soek. Daar waar die wil en die vermoë lê om te transendeer – op, uit, bo-oor die daaglikse sleur; om dit wat werklik saak maak te soek en te vind. Sy sal haar oë lig na ʼn nuwe horison en kyk. Want daar is die glans en die glorie van die son, en die maan, en die aarde in al haar volheid, en dis ook hare, want sy is uit stof, en sy sal daarheen terugkeer. Na die aarde toe waaruit sy kom.

Soms…

Dandelions 10606055_1542567215963146_6262429345999328062_n[1]

Soms kry mens die drang om iets wat al lank aan die deur van jou hart klop, in te laat. Dan is die verrassing so groot as jy dit eindelik in die oë kyk en weet: dis nou, dis hier, dis dit wat ek al so lankal wou. As jy jou klaar verlustig het in die besef, draai jy die idee om en om, speel daarmee, bekyk dit van alle kante, en die moontlikhede begin een vir een by jou verby stap; die een meer opwindend as die ander. En jy weet sommer jy gaan probeer; jy moet probeer om dit te doen wat jy al so lank begeer.

Jy val weg met entoesiasme, en jy hamer en beitel aan jou skepping. Soms sak jy moedeloos terug, dink dis ʼn groot gemors; jy kan nie, want dit lyk nie goed nie, dit lees nie lekker nie, dis nie mooi nie, dis nie jy nie. En as die moedeloosheid en die wil om op te gee amper oorneem, dan staan jy op en begin jy voor, weer en weer. Jy hou aan, al fluister ʼn stemmetjie dat jy energie en tyd mors. Tot daar eendag ʼn klein vonk spat, en jy meteens weet jou skepping is uiteindelik in wording soos jy jou dit voorgestel het.

O, die vreugde as jy terugstaan en jou handewerk aanskou… Dit is ʼn stukkie van jouself wat daar voor jou staan. Dis jou breinkind en jy weet nie of jy moet lag of huil omdat dit klaar is nie. Jy koester dit nog vir ʼn rukkie, stilletjies verlustig jy jou in die wete dat iets van jou gaan agterbly – iets wat vreugde gaan verskaf aan iemand anders.

Ons gee soms te gou op en dis gewoonlik net voor ons by die punt kom waar ons idee tot vrug kom. As jy moedeloos raak, en voel asof al jou werk, al jou opoffering tevergeefs was, gaan voort, hou aan. Sukses kom nie oornag nie. Dit vat tyd vir ʼn idee om ryp te word.

Ons is soms te haastig en wil ʼn groen vrug ryp druk. Jy het jou deel nou gedoen, nou moet jy terug staan en wag vir die regte ding om op die regte tyd te gebeur. Jy het jou bestelling in die Hemel geplaas en dis in wording. Dis uit jou hande uit. Maak jou nou los hiervan, en gaan aan met iets anders.

En as die tyd gekom het, breek jou vrug oop en jou saad word op die wind gedra om te groei waar dit moet. En jy weet: die tyd daarvoor het gekom.

En dan pak jy die volgende projek met groot entoesiasme aan en is dankbaar vir alles wat jy geleer het.

 

 

 

 

 

 

 

Word ek dalk minder?

Kwarts 10292163_1560167300869804_8558200210816162206_n

Ek kom vangoggend weer af op hierdie pragtige gedig van Yannis Ritsos en dit laat my diep dink oor my eie waarde. Word ek minder as wat ek is in die lelike dinge van elke dag?

I’m not listening to you—he says—

I find the hill beautiful

the tree beautiful

the shadow of birds on the grass

and myself beautiful—he says—

in the water

or in the mirror

whatever you say

my part isn’t diminished

in the river or in a rose.

Yannis Ritsos from The Shadows of Birds (1980)

Die put van lees en skryf

Pippas well canstockphoto4393745

Ek het my die afgelope twee weke die tyd gegun om boeke te lees wat ek nog altyd wou. En dit was pure vreugde. My lesery was tweedoelig: eerstens om die ou klassieke gunstelinge op te soek, en tweedens om te gaan kyk wat en hoe die wêreld se voorste liefdesromanskrywers skryf.

Nouja, ek kan met sekerheid sê ek het geleer – baie geleer.

Omdat ek as onafhanklike Afrikaanse skrywer my eie idee het van waaroor daar geskryf kan en moet word, het ek veral boeke gelees uit die penne van Amerikaanse, Britse, en Ierse skrywers.

Kyk, hulle speel nie. Hulle noem ʼn ding op sy naam. Daar’s nie doekies omdraai of ligvoets trippel oor dinge wat ons nooit eers aan sal dink om te sê of te oor te praat nie. Daar’s geen heilige koeie nie – alles word tot op die been oopgevlek. Maar hulle is pynlik eerlik; amper skokkend eerlik, en daar’s min sentiment te bespeur. Sommige boeke is woordpornografie – en ek is nie preuts nie – met min of geen storielyn nie. Ek het min tyd met hulle verwyl. En dan was daar die wat ek moeilik kon neersit. Ag, ʼn mooi boek is ʼn heerlikheid wat mens lank bybly.

Maar ek wil nie soos hulle skryf nie. Ek wil ook nie Mills en Boon-tipe romanse skryf nie. Ek het niks teen hul kort romantiese ontvlugtingstories nie. Dit val in die smaak van ʼn groot leserskring. En dit raak niks dieper as die oppervlak nie.

Ek wil eerder ʼn boek skryf wat jou gaan by bly – iets wat jy saam met jou gaan dra en onthou solank as wat jy kan onthou. ʼn Boek waaroor jy met groot vreugde en genoegdoening gaan nadink. In mooi Afrikaans oor ons mense wat vandag leef, oor hul seerkry en swaarkry, liefkry en heel word. Ek wil nie oor geloof of politiek skryf nie. Dis ideologie. Ek wil oor mense en hul lewens skryf, mense soos ek en jy. Ek wil ‘n onuitputlike bron van vreugde en genoegdoening vir jou skep met woorde. Ek wil vir jou hoop bring, en liefde.

Daarom bring ek vir jou stories wat ek in woorde toegedraai het en wat uit my hart kom. Ek bring dit vir jou want dis ʼn gawe wat ek ontvang het  En dat jy meer hiervan sal wil lees.

Dis jou storie. Lees dit en geniet dit.

Ek skryf vir jou

images[1]

Vir wie skryf ek? Ek skryf vir jou, Alleenvrou. Vir jou wie se lewe ʼn stryd geword het. Vir jou wat alleen met een of meer klein kinders agtergebly het na ʼn egskeiding of ʼn mislukte verhouding. Vir jou wat niks het behalwe die liefde vir jou kinders en die vrees vir die toekoms nie.

Ek skryf vir jou, want ek wil vir jou vertel van jou innerlike krag, van dit wat binne jou wag, van verder kyk, van soek na die moontlikhede daar buite, terwyl jy sukkel om te oorleef. Ek skryf dit vir jou, want ek weet.

Ek skryf vir jou, Vrou, wat in ʼn rykmanshuis woon, maar elke dag ʼn bietjie meer van jou siel prysgee omdat jou man ontrou aan jou is, omdat hy sonder respek vir jou, vreemde vroue na jou bed toe bring. Vir jou, Vrou, wie se man ʼn prokureur of ʼn dokter of ʼn welaf sakeman is. Vir jou wat deur hom aangerand word – geslaan word op jou lyf waar niemand die kneusplekke kan sien nie. Net jy weet van die wonde aan jou gees. En die vrees vir die toekoms en die lewe van jou kind.  En ek vertel vir jou van ʼn vrou genaamd Mari. Want jy is Mari.

Vir jou wie se man ontrou is en wat dapper klou aan die sekuriteit van ʼn liefdelose huwelik, want jy het nooit geleer om jou eie bankrekening te hanteer, of jou eie huurooreenkoms te teken, of jou eie versekering uit te neem nie. Want hy het gesê dis nie nodig nie – hy sal vir jou sorg. Maar intussen het hy vir jou ʼn tronk gebou. Vir jou wat vervreemd van jou familie geraak het, want jy behoort aan hom, en aan niemand anders nie. Vir jou vir wie die lewe daarbuite ʼn dreigende duisternis is, nou bly jy maar by jou ontroue man, terwyl hy jou stadig vernietig. Jy en ander soos Mari.

En ek skryf vir jou, Jong Man, wat dink jy moet eers genoeg goed en geld hê om te kan liefhê. Eers as jy genoeg het, sal jy die vrou van jou hart kan opeis. Maar wanneer is genoeg? En wat laat jou dink sy gaan vir jou wag? Vir jou bring ek Thinus, Mari se broer, en sy liefde vir Deirdre.

En vir jou wat liefgekry het met die eerste oogopslag, wat weet jy het nie geleef voor sy nie daar was nie. Want voor haar was daar niks, en na haar sal daar niks wees nie. Vir jou bring ek Dewald en sy Mari.

Ek skryf vir jou, Man, wie se vrou jou aanrand. Vir jou wat so skaam en verneder is dat jy nooit met iemand daaroor praat nie, maar jou siel het in jou doodgegaan. Vir jou wat tussen jou familie, kollegas en jou vriende voorgee dat jou huwelik gelukkig is, dat alles is soos dit moet weet. Maar jy wil nie huis toe gaan nie, want die duiwel met haar flitsende oë, haar gille, haar skerp naels en venynige vuiste wag daar op jou. Want jou naam is Herman, en die liefde het jou verskrik en vernietig, en jy dink jy sal nooit weer liefhê nie. Tot daar eendag ʼn maandanser in jou tuin verskyn, en jy weer die roering voel van die liefde, en jy gedwing word om anders te kyk na dit waarvoor jy gevlug het. En jy kies om heel te word, want jy wil. En jy Beskuldig dan die LIefde.

En ek skryf vir jou, Juffrou, van die jong onderwyseres wie se kindervriend en jong man uit haar tienerjare skielik anders is. Van haar vreemde gesoek na die seun wat ʼn man geword het, en wie se gewone tergery nie net meer terg is nie, wie se aanraking nou anders is. Ek vertel vir jou van Trixie en haar buurman, Pieter Vonk. Ek bring dit alles vir jou in Beskuldig dan die Liefde.

Ek skryf vir jou wat nie dink jy kan weer begin leef na ʼn mislukte huwelik of verhouding nie, Man of Vrou. Vir julle wat bang en stukkend is. Vir jou wat nie vorentoe of agtertoe weet nie. Wat huil waar ander jou nie sien nie.  Vir jou wat vlug voor jou pa of jou man se dronkenskap. Vir jou wat jou vertroue in ander verloor het. Dis vir jou wat ek wil aanraak en verseker: ek weet van jou. Vir jou bring ek Lelani, met haar pyn, haar liefde vir haar boeta Chris, haar wantroue wat vertroue geword het. Vir jou bring ek haar oor begin, haar voor begin. Vir jou bring ek haar liefde vir Leon en sy liefde vir haar, die een wat haar geleer het dat die liefde heelmaak, ongeag jou omstandighede.

Ek skryf vir jou wat ʼn geliefde aan die dood afgestaan het, en nou alleen agterbly. Vir jou wie se fondamente geskud is en onder jou voete verkrummel het. Wie se lewe donker geword het. Vir jou wat smekend om hulp roep, maar niks hoor nie. Wat in die stilte van die nag wag, nag na nag. Vir jou bring ek Inge, wat help om André uit die donker terug te bring.

En vir jou bring ek Madri, en haar Alex uit Maalkolk.

Ek bring vir jou die skone vrou wat huiwer op die randjie van die afgrond toe sy by Oak Manor, die tuiste van Adam Blythe, aanmeld as huisbestuurder. Ek vertel vir jou van die verwoesting teweeggebring deur ongeluk en dood, van haar lewe van isolasie, pyn en verlies. Maar ek vertel ook van die rykdom van die liefde wat haar uiteindelik heel maak. En van die man in wie se skadu sy kon skuil, want sy is na hom toe gebring op ʼn voorafbepaalde tyd, en hy het vir Eve Vermont gewag. Dis alles in The Road to Eden.

Ek wil vir jou sê dat jou lewenspad vir jou vooruit bepaal is, dat die lewe soms dinge na jou gooi waarop jy nie voorbereid is nie, maar dat jy nie hulpeloos en uitgelewer is nie, want jy het altyd ʼn keuse binne jou omstandighede. En dat die fyn draad wat die een wat vir jou bedoel is aan jou verbind, onbreekbaar deur alle tye strek tot julle mekaar se paaie kruis. Ek bring vir jou Oak Seed, die jong ingenieur Martin Blythe, en die pragtige rooikop met die groen oë vir wie hy die eerste keer in die universiteitsbiblioteek sien. En hy weet: iets het onherroeplik vir hom verander. En hy het haar gesoek asof sy lewe daarvan afhang. Want sy volgende asemteug was Alicia. Sy, wat hom herken het, maar sy het hom nog nooit gesien nie. Sy het net geweet sy moet by hom wees. Sy moes kies tussen weerstand en dit wat vir haar bestem is. Tussen haar liefde vir ʼn onbekende man, en dit wat haar verstand vir haar sê.

Ek skryf vir jou, pragtige Jong Vrou, wat weet waar jy wil heen, wat weet wie jy is, jy wat dink die liefde laat hom voorskryf. Vir jou wat versigtig die kat uit die boom kyk, enkellopende Beroepsvrou, vir jou wat nog nie die hoogtes en die laagtes van die liefde gesien het nie. Vir jou wat lag, en leef asof môre nooit gaan kom nie. Vir jou bring ek na die Plek van die Flaminke, daar waar Delia, Alex en sy brak genaamd Banjo, die kunstenaar Madeleen, en die sensitiewe, maar koppige tjellis Xander, mekaar van naderby leer ken. Waar hulle agterkom liefde is nie net lywe nie, maar dat dit die hele lewe omhels en alles insluit.

En ek bring vir jou die pragtige Adele uit Maalkolk, bedorwe brokkie, pa se oogappel, wat gedink het sy gaan vir Francois maklik van die plaas af wegkry deur haar hooghartigheid en beterweterigheid. Maar sy het haar misgis, want Francois weet wie hy is, en hy weet wie hy wil hê: vir haar wat Adele is.

En ek bring jou om te luister na die Lied van Lorelei. Ek neem jou saam na die Laeveld waar twee jong, welaf sitrusboere hul lewe leef tot daar op ʼn dag ʼn spul vroumense met ʼn taxi opdaag om te kom vir onderhoude vir ʼn moontlike huwelik. En tot daar op dieselfde dag twee vroue verskyn wat alles is waarvoor hulle gewag het, wat vrouwees verpersoonlik, maar wat niks van hulle wil weet nie. En dit als oor die groot misverstand… Ek bring vir jou die lag, die chaos, die versoening.

Ek bring vir jou die boodskap dat die lewe jou vorentoe vat, soms na ʼn plek of ʼn punt toe waar jy nie wil wees nie; wat jy nie gekies het nie. Ek wil vir jou vertel dat jy daar moet wees, dat dit so moet wees as jy uiteindelik by die rusplek wil kom waar jou tuiste is. Daarom bring ek vir jou die storie van Pippa’s Story/Destined to Love, die weeskind uit Johannesburg wat alleen die pad aandurf na die klein dorpie Sierberg in die Vrystaat. Daar waar Julian du Toit vir haar wag omdat hy dit belowe het aan haar ouma. Die ouma van wie sy noot geweet het nie, en wat vir haar ʼn erfporsie ver groter gelos het as wat sy ooit besef het, want dit het Julian ingesluit.

Ek skryf om jou hoop te gee. Om jou aan te moedig om op te staan, om oor te begin en voor te begin. Om jou te help om te verstaan dat jy sterker is as wat jy dink. Dat vrees en terugslae kleiner is as die krag binne in jou. Dat jy beskik oor ʼn onblusbare gees, al voel dit nie nou vir jou so nie. Dat jy beskik oor die vermoë om te uit te styg bo al jou pyn en seerkry, al die bang môres, al die woede en vernedering, en om weer lief te hê by alle grense verby.

Ek skryf om jou te bemoedig, om te vertel dat die liefde stukkend slaan maar ook heel maak, dat dit jou oplig en uitlig, dat dit jou laat vlieg na die hoogtes waar die arend sy nes maak. Want jy is ʼn arend, nie ʼn hoender nie. Jy hoort daar bo, en daar is iemand wat jou soontoe sal vergesel, maar wat nooit namens jou sal vlieg nie. Jy moet dit self doen.

Maar bo dit alles, skryf ek vir jou oor die liefde tussen ʼn man en ʼn vrou.

Dis vir jou en oor jou wat ek skryf.

Dis romanse.

Vir meer inligting oor hierdie boeke, klik regs op https://rachelledubois.com/nuwe-boeke/. Die skakels sal jou regtuit soontoe vat.

Die boeke kos tussen R50.00 en R70.00 elk.

‘n Kort kort storie: Sy wou nog sê…

images[1]

Hy kom haastig ingestap, ʼn klein glimlag om sy mond toe hy haar sien. Sy hou hom dop en merk dat hy nie veel verander het nie. Sy het hom amper vier-en-twintig jaar gelede vir die laaste keer gesien en hy lyk nie ouer nie, net effens breër van lyf. Geen sigbare grys hare nie, nie veel plooie nie. Vir ʼn man van sy ouderdom lyk hy baie goed.

Hy skuif langs haar op die sitplek in en buk glimlaggend oor om haar te soen.

“Hoe gaan dit?” vra sy, bly om hom te sien. Uiteindelik sit hy hier by haar, na al die jare.

“Goed, en met jou? Kan ek maar anderkant sit dan kan ek jou beter sien?” vra hy en sy knik.

“Ja, natuurlik. Ek’s bly jy het darem die plek gekry. Ek het amper gedink ek sal jou moet gaan soek, en dan kom soek jy my dalk weer,” lag sy en steek haar hande spontaan na hom uit.

“Dis so goed om jou te sien.” Sy lag is dieselfde as hy dadelik albei haar hande in syne neem en dit stewig druk. Hy laat haar onmiddellik gaan en sy laat hul voor haar op die tafel rus. Sy het soveel om te vra, soveel om te sê.

“Hoe gaan dit met jou? Jy lyk goed.” Sy bekyk hom aandagtig, en hy vir haar, maar sy kan nie die kleur van sy oë sien nie. Sy soek na die kleur van die pragtige oë van die man oorkant haar, maar die lig verberg dit, steek dit vir haar weg. Sy soek na die blou wat haar so kon vashou jare gelede.

“Dit gaan goed, en met jou? Jou familie?” vra hy en kyk na die kelner wat langs die tafeltjie huiwer.

Hul gesprek draai om die stadsverkeer, die winkelsentrum, die kinders, hul geliefdes en bekendes. Hy wys foto’s op sy selfoon, maar sy weet hul het meer om te sê as waaroor hul praat. So baie meer.

Hul vul die kort swanger stiltes vinnig in met inligting oor die ekonomie, die politiek, die amper hopelose situasie in die land.

Terwyl hul praat oor ander dinge, weet sy dat die tyd deur hul vingers glip sonder dat sy sê wat sy vir hom wil sê. Sy wil vir hom sê dat sy nie spyt is oor wat gebeur het nie, dat sy gewonder hoe dit sou gewees het as dinge vir hul anders was, dat sy so verskriklik bly is om hom te sien. Sy wil vir hom sê hoe mooi hy nog vir haar is. Dat sy eens nog saam met hom by kerslig wou eet, sy huis vir hom wou mooi maak, stylvol aan sy sy wou wees. Sy wil sê hoe graag sy eens nog met hom oor die dansvloer wou sweef, in sy arms wou wees waar sy gedink het sy is veilig.

Eens, toe die aarde onder haar voete verkrummel het, en sy met moeë  arms en hande na vashouplek gesoek het. Maar sy wil ook sê dat hy die regte besluit geneem het. Dat iets in haar gesterf het toe hy weg is, en dat sy vir ʼn tyd opgehou leef het. Sy wil vir hom vertel die drif om te leef was sterker, en soos saad wat moes sterf voor dit weer kan groei, het sy weer in die donker rykdom van die grond ontkiem, en haar kop bo die grond uitgesteek om ʼn groot boom te word met baie blare, en ʼn groot skaduwee met koelte waar uitgeputte lewensreisigers ʼn oomblik kan rus.

Sy wil vir hom vertel dat sy nie meer die jong vrou is wat hy geken het nie; dat sy onomkeerbaar verander het. Nie net uiterlik nie, maar sy is ouer, wyser. Sy is nie meer die vrou met die verleidelike lyf en die stukkende lewe wat hy leer ken het soveel jare gelede nie. Sy is nie meer die slagoffer nie, sy het die oorwinnaar geword. Sy wag nie meer vir die ridder op die wit perd nie, maar sy het haar eie perd opgesaal. En sy is tot die tande toe gewapen met die wapenrusting wat sy self gekies het op haar lewenspad. Kan sy dit waag om hom daarvan te vertel? Haar wapenrusting is so anders as die konvensionele… Sal hy verstaan as sy vir hom vertel dat sy die onuitputlike bron van krag binne haar ontdek het? Dat sy nie meer vir ander wag om vir haar blomme te bring nie, maar dat sy haar saad in haar eie tuin saai, en haar eie blomme pluk? Dat sy waarlik vry is?

Sy wil vir hom sê dat sy bly is hy is hier, dat hy weer moet kom, maar dat sy net vry kan wees as sy vrylaat en dat hy daarom vry is….

Hul stilte is swanger en tog sê hul nie wat in hul hart lê nie. Hul ongesproke woorde lê tussen hulle soos ʼn muur, en as die tyd om is, groet hy, staan op en begin wegstap.

“Kom soen my,” roep sy toe hy begin aanstap en hy draai vinnig om. Sy mond is nog sag soos sy dit onthou.

En sy het steeds nie die kleur van sy oë gesien nie.